جراحی پستان در رشت؛ راهنمای کامل بیماری‌ها، تشخیص و درمان

وقتی خانمی زیر دوش یا هنگام لباس پوشیدن متوجه یک سفتی کوچک در پستانش می‌شود، معمولاً اولین واکنش نگرانی است و اولین کار، جست‌وجو در اینترنت. این صفحه را برای همان لحظه نوشته‌ایم: تا بدانید چه چیزهایی معمولاً بی‌خطرند، چه علامت‌هایی ارزش بررسی سریع‌تر دارند و مسیر تشخیص و درمان در عمل چطور پیش می‌رود.

دکتر بهاره خدمتکار، متخصص جراحی عمومی در رشت، فعالیت حرفه‌ای خود را بر ارزیابی و جراحی بیماری‌های پستان متمرکز کرده است. مطالب این راهنما آموزشی است و جای معاینه را نمی‌گیرد؛ اما کمک می‌کند با آمادگی و آرامش بیشتری به ویزیت بیایید.

جراح پستان کیست و چه زمانی به او مراجعه کنیم؟

جراح پستان، متخصص جراحی عمومی است که بخش مهمی از کارش به بیماری‌های پستان اختصاص دارد. کار او فقط «عمل کردن» نیست؛ بیشتر مراجعه‌ها با معاینه، دیدن تصویربرداری و توضیح نتیجه تمام می‌شود و تنها بخش کوچکی از بیماران به جراحی نیاز پیدا می‌کنند.

این موارد دلیل خوبی برای مراجعه به جراح پستان هستند:

• لمس توده یا سفتی جدید در پستان یا زیر بغل
• دردی که ماندگار است و با دوره ماهانه کم و زیاد نمی‌شود، یا فقط در یک نقطه است
• ترشح خودبه‌خود از نوک پستان، به‌ویژه ترشح خونی یا شفاف از یک طرف
• تغییر پوست مثل فرورفتگی، قرمزی ماندگار یا حالت پوست پرتقالی
• فرورفتن تازه نوک پستان یا زخم و پوسته‌ریزی ماندگار آن
• گزارش سونوگرافی یا ماموگرافی با BI-RADS ۳، ۴ یا ۵
• سابقه خانوادگی قوی سرطان پستان یا تخمدان، برای برنامه‌ریزی پیگیری

شایع‌ترین علامت‌های پستان و معنای آن‌ها

توده پستان

توده شایع‌ترین دلیل مراجعه است و در بیشتر موارد خوش‌خیم است؛ مثل کیست ساده، فیبروآدنوم یا بافت متراکم فیبروکیستیک. با این حال از روی لمس نمی‌شود خوش‌خیم و بدخیم را از هم جدا کرد. در مقاله توده پستان؛ چه زمانی نگران شویم؟ نشانه‌های مهم را جدا کرده‌ایم.

درد پستان (ماستالژی)

درد پستان بسیار شایع است و به‌تنهایی به‌ندرت نشانه سرطان است. دردی که قبل از قاعدگی بیشتر می‌شود و در هر دو طرف است، معمولاً هورمونی است. راهکارهای ساده و زمان مراجعه را در راهنمای درد پستان بخوانید.

ترشح نوک پستان

ترشحی که فقط با فشار دادن و از چند مجرا در هر دو طرف دیده می‌شود، معمولاً طبیعی است. ترشح خودبه‌خود، یک‌طرفه، خونی یا شفاف مثل آب نیاز به بررسی دارد. توضیح کامل در مقاله ترشح نوک پستان آمده است.

بیماری‌های خوش‌خیم پستان

بخش بزرگی از کار روزانه یک جراح پستان، تشخیص و پیگیری بیماری‌های خوش‌خیم است. شناختن آن‌ها کمک می‌کند بی‌دلیل نگران نشوید و در عین حال پیگیری لازم را هم فراموش نکنید.

مسیر تشخیص: از معاینه تا نمونه‌برداری

متخصصان پستان معمولاً از رویکردی به نام «ارزیابی سه‌گانه» استفاده می‌کنند: شرح حال و معاینه، تصویربرداری، و در صورت لزوم نمونه‌برداری. هر سه جزء باید با هم جور دربیایند تا بتوان با اطمینان تصمیم گرفت.

1. شرح حال و معاینه: زمان پیدایش علامت، ارتباط با قاعدگی، سابقه خانوادگی و معاینه هر دو پستان و زیر بغل.
2. سونوگرافی: معمولاً اولین تصویربرداری در خانم‌های جوان‌تر و در دوران بارداری و شیردهی؛ کیست را از توده توپر جدا می‌کند.
3. ماموگرافی: در سنین بالاتر معمولاً همراه سونوگرافی درخواست می‌شود؛ مرز سنی دقیق را پزشک تعیین می‌کند.
4. گزارش BI-RADS: نتیجه تصویربرداری در یکی از رده‌های ۰ تا ۶ گزارش می‌شود و قدم بعدی را مشخص می‌کند.
5. نمونه‌برداری سوزنی (Core Biopsy): اگر یافته مشکوک باشد، با بی‌حسی موضعی و معمولاً زیر هدایت سونوگرافی چند نمونه کوچک برداشته می‌شود؛ جزئیات در راهنمای نمونه‌برداری پستان.

اگر گزارش سونوگرافی شما عددی مثل «BI-RADS 3» یا «4A» دارد، راهنمای خواندن گزارش BI-RADS را ببینید تا بدانید هر رده معمولاً به چه معناست.

شناخت پستان و غربالگری

به جای معاینه وسواسی و هر روزه، توصیه امروز «آشنایی با پستان» است: بدانید پستان‌هایتان در حالت عادی چه شکلی دارند و در طول ماه چه تغییری می‌کنند تا اگر چیز تازه‌ای پیدا شد، زود متوجه شوید. بهترین زمان نگاه کردن، چند روز بعد از پایان قاعدگی است که بافت نرم‌تر است.

ماموگرافی غربالگری برای خانم‌های بدون علامت معمولاً از حدود ۴۰ سالگی مطرح می‌شود؛ اما زمان شروع و فاصله آن به سن، سابقه خانوادگی و شرایط فردی بستگی دارد. اگر مادر، خواهر یا دختر شما سابقه سرطان پستان دارد، این برنامه را زودتر با پزشک تنظیم کنید.

انواع جراحی پستان

جراحی پستان یک عمل واحد نیست. بسته به هدف، از برداشتن یک توده کوچک خوش‌خیم تا جراحی‌های درمانی سرطان را شامل می‌شود. نوع عمل همیشه پس از معاینه، تصویربرداری و در بسیاری موارد پاتولوژی انتخاب می‌شود.

• برداشتن توده خوش‌خیم (اکسیزیون): برای فیبروآدنوم بزرگ یا رو به رشد، توده‌ای که نتیجه نمونه‌برداری‌اش قطعی نیست، یا به درخواست بیمار پس از مشورت.
• تخلیه آبسه: وقتی عفونت پستان به چرک تبدیل شده و با دارو بهتر نمی‌شود.
• برداشتن مجرا: در ترشح خونی یا مشکوک از یک مجرا، برای تشخیص و درمان.
• جراحی حفظ پستان (لامپکتومی): برداشتن تومور با حاشیه‌ای از بافت سالم، با حفظ بقیه پستان.
• ماستکتومی: برداشتن بافت پستان، وقتی جراحی حفظ پستان مناسب نیست یا بیمار پس از مشاوره آن را انتخاب می‌کند.
• بررسی غدد لنفاوی زیر بغل: معمولاً به روش غده نگهبان، برای تعیین مرحله بیماری.

تفاوت لامپکتومی و ماستکتومی، نقش غده نگهبان و دوران بهبودی را در مقاله جراحی سرطان پستان به زبان ساده توضیح داده‌ایم.

اگر تشخیص سرطان پستان باشد

شنیدن کلمه سرطان برای هر کسی سخت است. خبر خوب این است که درمان سرطان پستان در سال‌های اخیر بسیار هدفمندتر شده و برنامه درمان برای هر بیمار جداگانه طراحی می‌شود. جراحی معمولاً یکی از ارکان این برنامه است، اما تصمیم نهایی با همفکری جراح، انکولوژیست، متخصص رادیوتراپی و پاتولوژیست گرفته می‌شود.

بسته به نوع و مرحله تومور، ممکن است جراحی اولین قدم باشد یا پس از شیمی‌درمانی یا درمان‌های دیگر انجام شود. در ویزیت، گزینه‌ها، مزایا و محدودیت‌های هر روش به زبان ساده توضیح داده می‌شود تا تصمیم را آگاهانه بگیرید.

آمادگی پیش از جراحی و دوران بهبودی

• فهرست کامل داروها، به‌ویژه رقیق‌کننده‌های خون، مکمل‌ها و داروهای گیاهی را به پزشک بدهید.
• همه گزارش‌ها و CD تصویربرداری و جواب پاتولوژی را همراه داشته باشید.
• در جراحی‌های کوچک، بسیاری از بیماران همان روز یا روز بعد به خانه برمی‌گردند؛ زمان دقیق به نوع عمل بستگی دارد.
• سوتین طبی یا ورزشی بدون فنر در روزهای اول به راحتی شما کمک می‌کند.
• تب، قرمزی رو به افزایش، ترشح چرکی از زخم یا تورم ناگهانی را فوراً اطلاع دهید.
• نتیجه پاتولوژی را حتماً در ویزیت پیگیری با جراح مرور کنید.

مراجعه به جراح پستان در رشت

نشانی مطب، روزهای ویزیت، مسیر گرفتن نوبت و نکات انتخاب جراح سینه را در صفحه جراح پستان رشت یک‌جا آورده‌ایم.

برای خیلی از خانم‌ها، صحبت درباره مشکلات پستان با یک جراح زن راحت‌تر است. مطب دکتر بهاره خدمتکار در رشت، چهارراه گلسار، مجتمع پزشکی دانا قرار دارد و ویزیت با نوبت قبلی انجام می‌شود. برای ویزیت اول، مدارک قبلی (سونوگرافی، ماموگرافی و پاتولوژی) را همراه بیاورید تا ارزیابی کامل‌تر باشد.

اگر مشکل شما مربوط به پستان نیست و درباره فتق، هموروئید، شقاق یا کیست پوستی سؤال دارید، راهنمای جراحی عمومی در رشت را ببینید.