جراحی عمومی
برداشتن کیست، لیپوم و خال؛ کدام توده پوستی نیاز به جراحی دارد؟
کیست چربی، لیپوم یا خال مشکوک؟ چه زمانی برداشتن لازم است و چطور انجام میشود.
پاسخ کوتاه
کیست‌های پوستی، لیپوم‌ها و خال‌ها بیشتر خوشخیم هستند و فقط وقتی برداشته می‌شوند که بزرگ شوند، درد یا عفونت ایجاد کنند، ظاهرشان تغییر کند یا تشخیص مطمئن نباشد. برداشتن آن‌ها معمولاً سرپایی و با بیحسی موضعی انجام میشود و بافت برای پاتولوژی فرستاده میشود.
- کیست پوستی معمولاً یک منفذ کوچک در وسط دارد و گاهی ماده بدبو از آن خارج میشود.
- لیپوم نرم، خمیری و بدون درد است و زیر پوست جابه‌جا میشود.
- تغییر خال در شکل، رنگ یا اندازه، دلیل بررسی سریع است.
- کیست عفونی را فشار ندهید؛ معمولاً اول درمان و بعد برداشته میشود.
فهرست مطالب
یک برجستگی کوچک پشت گوش، تودهای نرم روی شانه یا خالی که حس می‌کنید تازگی‌ها بزرگ‌تر شده؛ این‌ها از رایج‌ترین دلیل‌های مراجعه به جراح عمومی هستند. بیشترشان بی‌خطرند، اما دانستن چند نکته کمک می‌کند بدانید کدام را میشود فقط زیر نظر داشت و کدام را بهتر است برداشت.
کیست پوستی (کیست چربی)
آنچه در زبان روزمره «کیست چربی» نامیده میشود، معمولاً کیست اپیدرموئید است: کیسه‌ای زیر پوست که پر از ماده کراتینی پنیری‌شکل است. اغلب یک منفذ سیاه کوچک در وسطش دیده میشود. این کیست‌ها ممکن است سال‌ها بی‌صدا بمانند یا ناگهان ملتهب و دردناک شوند.
- کیست را فشار ندهید؛ این کار خطر عفونت و بازگشت را بیشتر می‌کند.
- کیست ملتهب و عفونی معمولاً اول درمان یا تخلیه میشود و برداشتن کامل پس از آرام شدن انجام میشود.
- برای جلوگیری از بازگشت، دیواره کیست باید کامل برداشته شود.
لیپوم (توده چربی)
لیپوم تودهای خوشخیم از سلول‌های چربی است که نرم و خمیری لمس میشود و زیر انگشت حرکت می‌کند. معمولاً بی‌درد است و آهسته رشد می‌کند. لیپوم کوچک و بی‌علامت لزوماً نیازی به برداشتن ندارد؛ اما اگر بزرگ شود، درد ایجاد کند، در جای ناخوشایندی باشد یا ظاهر آن کاملاً معمول نباشد، برداشتن آن منطقی است.
خال: چه زمانی برداشتن لازم است؟
بیشتر خال‌ها بی‌خطرند. برای تشخیص خال‌هایی که بررسی بیشتری لازم دارند، قاعده ساده ABCDE کمک می‌کند:
- A — عدم تقارن: دو نیمه خال شبیه هم نیستند.
- B — لبه‌ها: لبه‌های نامنظم، دندانه‌دار یا محو.
- C — رنگ: چند رنگ مختلف در یک خال.
- D — قطر: معمولاً بزرگ‌تر از حدود ۶ میلی‌متر.
- E — تغییر: تغییر در اندازه، شکل، رنگ، یا ایجاد خارش و خونریزی.
خال‌هایی هم که مدام با لباس، کمربند یا تیغ اصلاح تحریک می‌شوند، می‌توانند برداشته شوند. خال برداشته‌شده همیشه برای بررسی پاتولوژی فرستاده میشود. ارزیابی تخصصی خال‌ها ممکن است با همکاری متخصص پوست انجام شود.
برداشتن چطور انجام میشود؟
- معاینه و در صورت لزوم سونوگرافی برای مشخص شدن عمق و نوع توده
- تزریق بیحسی موضعی؛ بیمار بیدار است و فقط فشار حس می‌کند
- برداشتن کامل ضایعه از طریق برشی متناسب با اندازه آن
- بخیه و پانسمان؛ ارسال نمونه به پاتولوژی
- برگشت به خانه در همان روز در بیشتر موارد
مراقبت پس از برداشتن
- پانسمان را طبق توصیه پزشک خشک و تمیز نگه دارید.
- زمان کشیدن بخیه به محل برش بستگی دارد و در ویزیت مشخص میشود.
- قرمزی رو به افزایش، تب یا ترشح چرکی را اطلاع دهید.
- برای کمرنگ‌تر شدن جای زخم، پس از ترمیم از آفتاب‌گیر استفاده کنید.
- جواب پاتولوژی را در ویزیت پیگیری حتماً با پزشک مرور کنید.
تودههای پستان داستان جداگانه‌ای دارند؛ اگر توده شما در پستان است، مقاله توده پستان را بخوانید. سایر خدمات را هم در راهنمای جراحی عمومی در رشت ببینید.
پرسش‌های متداول
برداشتن کیست یا لیپوم بیهوشی کامل میخواهد؟
در بیشتر موارد خیر؛ با بیحسی موضعی و بهصورت سرپایی انجام میشود. تودههای بزرگ یا عمیق ممکن است روش دیگری لازم داشته باشند.
آیا کیست چربی بعد از برداشتن برمی‌گردد؟
اگر دیواره کیست کامل برداشته شود، احتمال بازگشت کم است. تخلیه ساده بدون برداشتن دیواره معمولاً با بازگشت همراه است.
آیا لیپوم به سرطان تبدیل میشود؟
لیپوم معمولی خوشخیم است و به سرطان تبدیل نمیشود. اما تودهای که سفت، بزرگ یا سریعالرشد است باید بررسی شود تا با ضایعات دیگر اشتباه نشود.
جای بخیه برداشتن خال میماند؟
هر برش جای کمی به جا میگذارد، اما محل و جهت برش طوری انتخاب میشود که اسکار تا حد امکان کمرنگ باشد و با گذشت زمان کمتر دیده شود.
نویسنده و پاسخ‌گو
متخصص جراحی عمومی با تمرکز بر جراحی پستان در رشت · شماره نظام پزشکی ۱۱۰۵۰۹
منابع برای مطالعه بیشتر
اطلاعات این صفحه جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیه پزشکی فردی نیست. در موارد اورژانسی با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
مطالب مرتبط
همه مقالات
جراحی عمومی · ۴ دقیقه مطالعه
فتق کشاله ران و ناف؛ علائم، خطرها و زمان جراحی
برآمدگی در کشاله ران یا ناف دارید؟ از علائم فتق تا زمان مناسب جراحی.
ادامه مطلب
جراحی پستان · ۴ دقیقه مطالعه
توده پستان؛ چه زمانی نگران شویم و چه زمانی به جراح مراجعه کنیم؟
بیشتر تودههای پستان خوش‌خیم‌اند؛ اما کدام نشانه‌ها یعنی باید زودتر بررسی شوید؟
ادامه مطلب
جراحی عمومی · ۴ دقیقه مطالعه
هموروئید (بواسیر)؛ درمان خانگی، روش‌های غیرجراحی و زمان عمل
بیشتر هموروئیدها با تغییرات ساده بهتر می‌شوند؛ چه زمانی سراغ جراحی برویم؟
ادامه مطلب