جراحی عمومی
شقاق مقعد (فیشر)؛ چرا این‌قدر درد دارد و چه زمانی جراحی لازم است؟
درد تیز هنگام دفع و خون روشن روی دستمال؟ شقاق را بشناسید و درمانش کنید.
پاسخ کوتاه
شقاق مقعد یک پارگی کوچک در پوست کانال مقعد است که درد تیز و سوزشی هنگام دفع و گاهی خون روشن روی دستمال ایجاد میکند. بیشتر شقاقهای تازه با نرم کردن مدفوع، نشستن در آب ولرم و داروهای موضعی ظرف چند هفته خوب میشوند؛ شقاق مزمنی که به درمان پاسخ ندهد ممکن است به جراحی نیاز داشته باشد.
- علامت شاخص شقاق، درد شدید هنگام و بعد از دفع است.
- یبوست و مدفوع سفت شایع‌ترین علت آن است.
- شقاق بیش از ۶ تا ۸ هفته، مزمن به حساب می‌آید.
- جراحی فقط وقتی مطرح میشود که درمان‌های غیرجراحی جواب نداده باشد.
فهرست مطالب
بیماران شقاق معمولاً دردشان را این‌طور توصیف می‌کنند: «انگار هنگام دفع شیشه رد میشود.» همین درد باعث میشود از رفتن به دستشویی بترسند، یبوستشان بیشتر شود و چرخه درد ادامه پیدا کند. شکستن این چرخه، کلید درمان شقاق است.
شقاق چیست و چرا ایجاد میشود؟
شقاق یک پارگی طولی و کوچک در پوشش کانال مقعد است. معمولاً بعد از دفع مدفوع سفت یا حجیم، یا گاهی اسهال‌های مکرر ایجاد میشود. درد باعث انقباض عضله داخلی مقعد (اسفنکتر) میشود، این انقباض خون‌رسانی محل را کم میکند و ترمیم را کند میکند.
تفاوت شقاق با هموروئید
| شقاق | هموروئید داخلی | |
|---|---|---|
| درد | تیز و شدید، هنگام و بعد از دفع | معمولاً بدون درد |
| خون | کم، روشن، روی دستمال | روشن، گاهی چکه‌ای در توالت |
| بیرون‌زدگی | ندارد؛ گاهی زائده پوستی کوچک | در درجه‌های بالاتر دارد |
این دو گاهی با هم وجود دارند. اگر بیشتر خارش و بیرون‌زدگی دارید، مقاله هموروئید را هم بخوانید.
شقاق حاد و مزمن
شقاق حاد تازه است و لبه‌های تمیزی دارد؛ بیشتر آن‌ها با درمان ساده در چند هفته خوب میشوند. شقاق مزمن بیش از شش تا هشت هفته طول کشیده، لبه‌هایش سفت شده و گاهی یک زائده پوستی کوچک کنارش دیده میشود. درمان شقاق مزمن معمولاً جدی‌تر است.
درمان غیرجراحی
- رژیم پرفیبر و نوشیدن آب کافی برای نرم کردن مدفوع
- نرم‌کننده یا مکمل فیبر طبق نظر پزشک
- نشستن در آب ولرم چند بار در روز، به‌خصوص بعد از دفع
- پمادهای موضعی که عضله مقعد را شل می‌کنند و خون‌رسانی را بهتر می‌کنند (فقط با تجویز پزشک)
- بی‌حس‌کننده‌های موضعی کوتاه‌مدت برای کنترل درد
در شقاق‌هایی که به این درمان‌ها پاسخ نمی‌دهند، گاهی تزریق بوتولینوم (بوتاکس) در عضله مقعد گزینه بعدی است تا عضله موقتاً شل شود و زخم ترمیم شود.
چه زمانی جراحی شقاق لازم است؟
وقتی شقاق مزمن است و با وجود درمان صحیح بهبود نیافته، جراحی مطرح میشود. رایج‌ترین روش، اسفنکتروتومی داخلی جانبی است: بخش کوچکی از عضله داخلی مقعد با دقت بریده میشود تا فشار و اسپاسم کم شود و زخم فرصت ترمیم پیدا کند. این روش در بیشتر بیماران مؤثر است، اما مانند هر جراحی عوارض احتمالی دارد که باید پیش از تصمیم با جراح مرور شود.
برای دیدن سایر بیماری‌هایی که در مطب جراحی عمومی بررسی میشوند، راهنمای جراحی عمومی در رشت را بخوانید.
پرسش‌های متداول
شقاق خودبهخود خوب میشود؟
بسیاری از شقاقهای تازه با نرم کردن مدفوع و مراقبت ساده در چند هفته خوب میشوند. شقاق مزمن معمولاً به درمان دارویی یا گاهی جراحی نیاز دارد.
تفاوت شقاق و هموروئید چیست؟
شقاق یک پارگی کوچک است که درد تیز هنگام دفع ایجاد میکند، در حالی که هموروئید داخلی معمولاً بدون درد خونریزی میکند. تشخیص قطعی با معاینه است.
آیا جراحی شقاق باعث بی‌اختیاری میشود؟
در بیشتر بیماران خیر، اما مانند هر جراحی روی عضله مقعد، احتمال کمی از اختلال در کنترل گاز یا مدفوع وجود دارد. این موضوع را پیش از عمل با جراح بررسی کنید.
برای شقاق چه بخورم؟
غذاهای پرفیبر مانند سبزیجات، میوه، حبوبات و غلات کامل همراه با آب کافی کمک می‌کنند مدفوع نرم بماند و زخم بهتر ترمیم شود.
نویسنده و پاسخ‌گو
متخصص جراحی عمومی با تمرکز بر جراحی پستان در رشت · شماره نظام پزشکی ۱۱۰۵۰۹
منابع برای مطالعه بیشتر
اطلاعات این صفحه جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیه پزشکی فردی نیست. در موارد اورژانسی با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
مطالب مرتبط
همه مقالات
جراحی عمومی · ۴ دقیقه مطالعه
هموروئید (بواسیر)؛ درمان خانگی، روش‌های غیرجراحی و زمان عمل
بیشتر هموروئیدها با تغییرات ساده بهتر میشوند؛ چه زمانی سراغ جراحی برویم؟
ادامه مطلب
جراحی عمومی · ۴ دقیقه مطالعه
فتق کشاله ران و ناف؛ علائم، خطرها و زمان جراحی
برآمدگی در کشاله ران یا ناف دارید؟ از علائم فتق تا زمان مناسب جراحی.
ادامه مطلب
جراحی عمومی · ۴ دقیقه مطالعه
برداشتن کیست، لیپوم و خال؛ کدام توده پوستی نیاز به جراحی دارد؟
کیست چربی، لیپوم یا خال مشکوک؟ چه زمانی برداشتن لازم است و چطور انجام میشود.
ادامه مطلب